mosi

داستان این فیلم برمی‌گردد به یکی از پیچیده‌ترین و شجاعانه‌ترین تلاش‌ها برای ترور هیتلر در دوران جنگ جهانی دوم. موضوعی که می‌توانست تبدیل به یک اثر پرتنش، پیچیده و پر از درام روانشناختی شود. اما متأسفانه، فیلم بیشتر شبیه یک مستند تلویزیونی ساده و بدون عمق است تا یک فیلم سینمایی واقعی. تام کروز در نقش کلنل استافنبرگ بازی می‌کند؛ بازیگری که البته تلاش کرده اما به خاطر ضعف فیلم‌نامه و کارگردانی، نتوانسته آن پیچیدگی و تعلیق لازم را به شخصیت ببخشد. شخصیت‌ها همه مثل یک دست و بی‌روح به نظر می‌رسند و هیچ کشمکش درونی یا تضاد روانی در آنها حس نمی‌شود. کارگردانی فیلم به جای اینکه داستان را زنده کند و مخاطب را درگیر نماید، بیشتر بر روی صحنه‌پردازی و جلوه‌های بصری تمرکز کرده؛ یعنی ظاهری شیک ولی تهی از احساس واقعی. فیلم ریتم کندی دارد و اغلب پیش‌بینی‌پذیر است، یعنی حتی اگر مخاطب نداند داستان، از قبل می‌داند چه اتفاقی خواهد افتاد. در نهایت، Valkyrie فیلمی است که با وجود داستان قوی و تاریخی مهم، از پرداخت درست و تأثیرگذار دور مانده و بیشتر یک روایت خشک و محافظه‌کارانه است. اگر دنبال یک اثر پرهیجان و عمیق هستید، این فیلم گزینه خوبی نیست، ولی اگر بخواهید یک مرور ساده از این واقعه تاریخی ببینید، می‌تواند سرگرم‌کننده باشد.

داستان واقعی رپه‌هن پُر از پتانسیله، یه ضدقهرمان واقعی، یه گرگ در لباس میش! این داستان، تو یه فیلم درست‌حسابی، می‌تونست به یه تراژدی اخلاقی و انسانی عظیم تبدیل بشه. ولی این فیلم، جرئت نداره! فیلم‌نامه سطحیه، شخصیت رو کارتونی کرده، عمق روانی رو نابود کرده، و با چند تا نگاه بد و چند تا پلان خوشگل، فکر کرده ما رو می‌گیره! حالا چرا 7.1 گرفته؟ چون روایت تاریخی، همیشه یک جذابیت ظاهری برای تماشاگر عمومی داره. مردم وقتی اسم "براساس داستان واقعی" می‌بینن، یه امتیاز احساسی اضافه می‌کنن. طراحی صحنه و لباس خوبه، اتمسفر جنگ جهانی دوم رو خوب ساخته، این باعث می‌شه یه عده بگن: "آفرین، فیلم جدیه!" بازیگر اصلی هم بد نیست، یه نگاه سرد داره، یه جاهایی درخشان عمل می‌کنه، ولی در کل، نه اون ضدقهرمانی که باید باشه. فیلم تو روایت موفقه؟ نه! فیلم تو شخصیت‌پردازی موفقه؟ ابداً! فیلم تو جذب تماشاچی؟ بله، چون داستان واقعی، فضا و تولید قابل قبول باعث شده مردم امتیاز بیخودی بالا بدن. این فیلم، یه کار سطحی و ترسوئه، ضدقهرمان رو تبدیل کرده به یه تیپ شعاری. اگر فکر می‌کنید فیلم جدی و عمیق می‌بینید، سخت در اشتباهید! این فیلم بیشتر به درد کلاس تاریخ ابتدایی می‌خوره، نه سینما. به قول خودم: اصلاً فیلم نیست!

نه رفیق، قاطعیت بدون عقل، می‌شه عربده‌کشی. "مرگ بر..." گفتن بدون فهمیدن "چرا و چطور"، یعنی فقط یه دکمه فشار دادی، نه فکر کردی. شعار دادنه آسونه. تحلیل کردنه که جرأت می‌خواد. تو هر روز می‌تونی هزار بار بگی "مرگ بر فلان"، ولی اگه ندونی ساختار این دشمن چیه، چطور عمل می‌کنه، کِی و کجا ضربه می‌زنه، اون مرگ‌ بر گفتن، می‌شه صدا تو خالی توی باد. آمریکا دشمنه؟ بله. اما تو هنوز فرق دشمن‌شناسی با دشمن‌هراسی رو نمی‌فهمی. تو هنوز نفهمیدی اونی که داد می‌زنه همیشه قوی‌تر نیست. گاهی فقط نمی‌دونه چی بگه. پس قبل از اینکه با «قاطعیت» یه چیزی رو فریاد بزنی، برو یه بار با خودت قاطعانه فکر کن که داری بازی کِی رو بازی می‌کنی؟

نه رفیق، مسئله این نیست که کسی از «یافت‌آباد» برای «واشنگتن» دل می‌سوزونه. مسئله اینه که شماها یاد گرفتین با شعار، با فریاد، با احساسات کور، جای تحلیل و فکر رو پر کنید. ما نگفتیم از جنایات آمریکا غافلیم. نگفتیم تحریم‌ها واقعی نیستن. نگفتیم بمب روی غزه نیفتاده. ما گفتیم اگه قراره نقد کنی، درست نقد کن. با عقل، با استدلال، نه با شعار و پوپولیسم توئیتری. تو فکر می‌کنی چون آمریکا بد کرده، دیگه می‌تونی هر چی خواستی بگی؟ هر توهینی بکنی؟ هر ادعایی رو بی سند بیاری؟ این می‌شه فرافکنی، نه روشنگری. بله، تحریم‌ها سر سفره‌ی مردم اومده. ولی دقیقاً چون اومده، باید با عقل درباره‌ش حرف زد. باید دید کی زمینه‌ش رو فراهم کرد. تحلیل یعنی بفهمی دشمنت کجاست، ولی بدونی خودت کجایی. نه اینکه مثل طبل توخالی فقط بکوبی. تو فکر می‌کنی «مرگ بر آمریکا» گفتن مساوی با آگاهی و شجاعته. ولی وقتی نتونی یک جمله درست در مورد روابط بین‌الملل، ساختار قدرت، یا حتی تاریخ تحریم‌ها بنویسی، این شعار، دیگه معنا نداره. می‌شه فریاد در باد. ما نه دنبال بزک کردن آمریکا هستیم، نه دنبال خودتحقیری. دنبال اینیم که یه ذره جدی‌تر و عمیق‌تر به مسائل نگاه کنیم. که بفهمیم با کلی‌گویی و فحش دادن، هیچ‌کس دنیا رو عوض نکرده. خلاصه اینه: انتقاد از آمریکا لازمه. ولی اگه نتونی فرق بین شعار و تحلیل رو بفهمی، نه دشمن رو می‌شناسی، نه خودت رو. فقط داری با صدای بلندتر، همون حرفای تو خالی قبلی رو تکرار می‌کنی.